Integrale ontwikkeling stad en ommeland

Voor stad en land wordt vaak gescheiden ruimtelijk beleid ontwikkeld. Beide kennen eigen beleidsnota’s, specialisten en instituten, en zelfs eigen ministeries (VROM en LNV). We doen vaak net of stad en land twee gescheiden werelden zijn, terwijl ze eigenlijk steeds meer bij elkaar horen. Dit is een gevolg van diverse sociaal maatschappelijke en economische ontwikkelingen, zoals de toenemende mobiliteit, verschuivingen in de landbouw, veranderende woonwensen, de groeiende recreatiebehoefte, maar ook de steeds groter waarde die wordt gehecht aan de eigen streek. Globalisering gaat vaak gepaard met regionalisering. Stad en land hebben voor een deel dezelfde gebruikers, want een inwoner of bezoeker van een stad trekt zich weinig aan van de beleidsmatige grens tussen beide. Ook vanuit het oogpunt van duurzaamheid staat de gezamenlijke ontwikkeling van stad en ommeland op de agenda, bijvoorbeeld wat betreft schone energie, gezond voedsel, klimaatbeleid en een goed waterbeheer. Apeldoorn wil hier wat aan doen.

De noodzaak voor een 'stad en land verkenning'
Apeldoorn is een stad met een aantrekkelijke groene omgeving en de stad zelf ademt een open, groene sfeer. Toch is de gemeentelijke aandacht voor de groene omgeving gering in vergelijking met de aandacht voor de stad. Ook zijn de beleidsontwikkelingen voor stad, dorpen en land nog te veel gescheiden, terwijl juist de samenhang tussen stad en land kansen biedt. Bovendien is het platteland aan veranderingen onderhevig. De landbouw verandert, stedelijke functies vinden hun plek in het landelijk gebied, de behoefte aan recreatie neemt toe. Kortom, het contrast tussen stad en land wordt steeds minder scherp.   

Waardoor laten we ons leiden?
Apeldoorn hanteert het leidmotief ‘de relatie tussen de stad en het landelijk gebied wordt gekenmerkt door twee tegengestelde begrippen: contrast en verbinding’. Concreet betekent dit dat verdichting vooral in het stadscentrum wordt gerealiseerd, terwijl daarbuiten het groene en luchtige karakter wordt versterkt. Apeldoorn benadrukt het verschil tussen stad en land, maar zoekt tegelijkertijd ook voortdurend naar de verbinding door middel van groenstructuren, routes en een ontspannen overgang tussen de wijken en het landelijk gebied. Dit beleid van Apeldoorn heeft zijn weerslag in de notitie Stad en Land, waarin aan de hand van verschillende thema’s een de volgende gerelateerde vragen zijn verkend: Hoe kan de stadsrand aantrekkelijk worden ingericht met ruimte voor functies als recreatie, landbouw en wonen en werken? Waar liggen fysieke knelpunten in de verbinding tussen stad en land? Waar liggen kansen voor nieuwe landschappen, waarbij rood mede groen financiert? Hoe kunnen stad en land economisch van elkaar profiteren? Hoe en waar kan in het landelijk gebied energie worden gewonnen? En in hoeverre raken sociale kwesties in stad en land elkaar?

Een pleidooi
De dynamiek van het veranderende landelijke gebied vraagt om een integrale visie op de ontwikkeling van stad/dorp én het landelijk gebied. Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Regelmatig lopen de plangrenzen van structuurvisies en bestemmingsplannen juist langs de rand van de stad of het dorp. Het zou goed zijn om wat vaker over die grens van stads- en dorpsrand heen te kijken. Dit artikel is dan ook een pleidooi voor het ontwikkelen van een integrale visie voor stad/dorp en land. Punten van aandacht hierbij zouden moeten zijn: meer samenhang tussen ruimtelijke ontwikkelingen, goede en hoogwaardige (recreatieve) verbindingen tussen stad/dorp, mogelijkheden voor energiewinning én voor nieuwe economische dragers in het landelijk gebied.

Voor meer informatie:

Arjan van de Vlekkert
planoloog landelijk gebied

055-5802370
a.vandevlekkert@apeldoorn.nl